Infobesitas voor het jonge brein

Concentratieproblemen, slapeloosheid, het zijn bij jongeren vaak symptomen van wat wel 'infobesitas' wordt genoemd. Het jonge brein kan de impulsen niet verwerken en kookt over.

Via de iPhone komt een Twitterbericht binnen: 'Beatrix weet het ook even niet meer. Wat zal ze aantrekken, paars, groen of geel?' grapt iemand over de kabinetscrisis. Via Hotmail vraagt iemand zijn foto's op Facebook te bekijken. En ondertussen gaat op de pc de chat met een vriendin gewoon verder, meldt de tv een nieuwe stap op weg naar de verkiezingen en sms't iemand om het telefoonnummer van een vage kennis.

Je zou er zomaar doodmoe van kunnen worden. En dat gebeurt dan ook, weet Rosa-Maria Koolhoven (23), zelfbenoemd informatiejunk en in ons land de eerste die de term 'infobesitas' introduceerde voor het verschijnsel. ,,Opgepikt van het internet, maar nog vóór je er op Google verwijzingen naar kon vinden'', zegt ze.

Koolhoven, actief voor het bureau voor jongerencommunicatie YoungWorks, bevestigt de vraag of ze zelf lijdt aan infobesitas - naar obesitas, eetzucht - met een volmondig ja. ,,Het is als met obesitas, maar dan met informatie. Je snakt naar meer, terwijl je het helemaal niet nodig hebt. Vaak heeft het helemaal geen inhoud. Zodra je het gezien hebt, ben je het ook meteen weer vergeten.''

De 23-jarige studente grafisch ontwerpen is constant online. Minimaal eens per kwartier, maar meestal vaker, checkt ze via haar iPhone of computer of er nog iets te snacken valt. ,,Ik wil niet alleen informatie binnen halen, maar die ook weer delen met anderen. Daarom wil ik niets missen. Ik merk dat ik me steeds minder goed kan concentreren. En ik heb vaak een vol hoofd, al twijfel ik soms of dat aan infobesitas ligt of met mijn persoonlijkheid te maken heeft.''

Geen rustmomenten

Een vol hoofd, dalende cijfers, een hoge mate van chagrijnigheid, het zijn verschijnselen die Bamber Delver, algemeen directeur van de stichting Kinderconsument, vaak ziet bij jongeren die lijden aan infobesitas.

,,Voor mij is infobesitas het begin van een burn-out. Het hoofd kookt over. Jongeren bezwijken bijna onder de 24-uurs bereikbaarheid. Ze nemen mobieltjes mee naar bed en wisselen om drie uur 's nachts informatie uit over wat ze de volgende dag naar school zullen aantrekken. Er zijn geen rustmomenten meer. Laatst zei een leraar me dat vroeger kinderen 's morgens met een leeg hoofd de klas inkwamen, maar nu al helemaal vol zitten.''

Overschat

Delver vindt dat we af moeten van de mythe van de jongere die alles tegelijk kan. Dat is wat volwassenen graag zien, maar het puberbrein is daar nog helemaal niet klaar voor. ,,Jongeren worden schromelijk overschat in hun kunnen. Die veelbezongen Einsteingeneratie - de na 1990 geboren, met de informatiemaatschapij vertrouwde generatie - die al multitaskend (meerdere taken tegelijk doend, red.) door het leven gaat, is maar een deel van het verhaal. Bij het vmbo bijvoorbeeld, de grootste onderwijssoort in ons land, missen veel jongeren die vaardigheid.''

Jongeren moeten zelf af van het idee dat je tegelijkertijd je proefwerk Duits kunt leren en op de computer kunt gamen, meent Delver. ,,Ik ben voor functionele saaiheid. Waarbij je maar met één ding tegelijk bezig bent. Ik wil ze Hyves of Facebook niet ontnemen, maar dan wel gelimiteerd, op een bepaald moment van de dag.''

Socioloog Judith Lieftink leidt voor YoungWorks het onderzoek naar hoe jongeren met de sociale media omgaan. Zij verwijst naar rapporten waaruit blijkt dat het brein pas rond het 25e levensjaar is volgroeid. Tot die tijd is het moeilijker om zaken te verbinden en staat ook het concentratievermogen op een lager pitje. ,,Jongeren kunnen minder goed multitasken dan ouderen'', zegt ze. ,,Tegelijkertijd zie je dat hun bereikbaarheid steeds groter wordt. Vaak gaat het om vernieuwingen waarvan de effecten van tevoren niet goed worden ingeschat. In Amerika werden de sms-bundels vrijgegeven, waardoor het aantal sms'jes onder jongeren naar gemiddeld tweeduizend per maand steeg. Stel dat zoiets hier gebeurt? En wat gebeurt er als de smartphones , mobieltjes met e-mail en internet, goedkoper worden en ook betaalbaar voor jongeren?''

Voor Rosa-Maria Koolhoven is dat geen vraag meer. ,,De smartphone is het mobiele infuus voor de informatiejunk. Die wordt gewoon een groot deel van je leven. Maar er is nu ook nog de iPad, waarop je magazines en boeken kunt lezen. Nog meer informatie dus. Infobesitas zal alleen nog maar toenemen.''

Bron: Nederlands Dagblad, door Koos van Wees, 6 maart 2010